DUFFEL – Spoorwegfort

Duffel
Deze bakstenen versterking werd omgetoverd tot een plek voor recreatie en geschiedenis.

Het Spoorwegfort in Duffel is een herbestemmingsproject van de vzw Kempens Landschap. Het werd in slechts vijf jaar tijd beschermd als monument, gerestaureerd en omgebouwd tot een spannend belevingscentrum voor jong en oud.

Het Spoorwegfort maakte deel uit van een grote, negentiende-eeuwse buitengordel van forten rond Antwerpen. Het fort van Duffel had als specifiek doel het beschermen van de strategisch belangrijke spoorlijn tussen Antwerpen en Brussel.

Na meer dan 40 jaar leegstand kocht vzw Kempens Landschap in 2009 het spoorwegfort om het een nieuwe toekomst te geven. De belangrijkste uitdaging bestond erin om een nieuwe bestemming te zoeken met respect voor het erfgoed én de omringende natuur. Het omwalde fort ligt immers in habitatrichtlijngebied, want er huizen tientallen vleermuizen. Daarom is er vanaf het begin niet gekozen voor een doorgedreven restauratie van het volledige bouwwerk. De sporen van het verleden zijn behouden en in bepaalde delen van het fort heeft de natuur nog steeds vrij spel.

Tijdens de werken kreeg het fort een passende, nieuwe toegangsbrug en werd ook het verdwenen redan voor het fort gedeeltelijk gereconstrueerd. Het nieuwe voorplein maakt het fort weer zichtbaar van buitenaf en nodigt je uit voor een bezoek. Speciaal voor de vleermuizen is ook een unieke vleermuizentunnel gebouwd, als extra verblijfplaats.

Kempens Landschap zorgde voor een gerichte publiekswerking en een gratis toegankelijke belevingstentoonstelling. Er werd een actieve vrijwillige gidsenwerking uitgebouwd, en ook digitaal wordt volop rond openstelling gewerkt. In Brasserie De Krone doen jongeren met autismespectrumstoornis hun eerste werkervaring op, wat het fort ook een sociale betekenis geeft.

Na 40 jaar gesloten te zijn voor het publiek, is het Spoorwegfort nu een plek waar cultuur, geschiedenis, natuur en zachte recreatie elkaar versterken.

In 2016 was het fort van Duffel laureaat van de Onroerenderfgoedprijs van de Vlaamse Overheid.

Project
Herbestemming van een vesting
Oorspronkelijke functie
militair fort
Nieuwe functie
belevingscentrum en horeca
Bescherming
als monument sinds 2012
Oplevering
2014
Premie
deels bekostigd met een erfgoedpremie van € 481.621,05
Ontwerper
Erfgoed & Visie bvba