LANAKEN – Neanderthalersite Veldwezelt

Lanaken
Paleolitische kampplaats wordt toeristische trekpleister.

In 1995 nam baksteenfabrikant Vandersanden NV een leemgroeve in gebruik op de linkeroever van de voormalige vallei van het Hezerwater. Vanwege de vele archeologische sites uit het Midden-Paleolithicum (500.000 tot 35.000 jaar geleden) in de onmiddellijke omgeving van de leemgroeve, waren de archeologische verwachtingen hoog gespannen. De industriële afgraving van het terrein werd daarom al vanaf het begin wetenschappelijk opgevolgd door de KU Leuven. Toen eind 1997 de eerste vuurstenen werktuigen werden aangetroffen, besloot men een grootschalige opgraving te starten. Die werd uitgevoerd tussen 1998 en 2003, in zes verschillende campagnes.

 

Behalve de KU Leuven waren ook het Instituut voor het Archeologisch Patrimonium (nu agentschap Onroerend Erfgoed) en het Provinciaal Gallo-Romeins Museum te Tongeren betrokken. Meer dan 200 studenten archeologie en fysische geografie uit verschillende landen in Europa, maar ook uit Ghana, Canada en de Verenigde Staten, namen deel. Diverse partijen uit binnen- en buitenland ondersteunden het project financieel.  Op vierentwintig verschillende plaatsen werden archeologische vondsten ontdekt en opgegraven. Zeven vindplaatsen werden geïnterpreteerd als neanderthaler jachtkamp.

 

Vanwege de spectaculaire resultaten werd het niet opgegraven deel van de vindplaats, met metershoge profielen, in 2007 beschermd als archeologisch monument; op dat moment nog maar het derde in Vlaanderen. Er ontstonden al snel ideeën om de resultaten van de opgraving toegankelijk te maken voor het grote publiek. Daarvoor moesten de hoge, kwetsbare profielen van het nieuw beschermde erfgoed behoed worden voor beschadiging. Deze uitdaging zorgde voor een intensieve en constructieve samenwerking tussen ontwerpers, architecten, archeologen, uitvoerders-aannemers,  coördinatoren, initiatiefnemers en investeerders. En dit vanaf het ontwerp tot en met de uitvoering.

 

Het resultaat is een weloverwogen mix van ontsluiting en bescherming. De profielen droogden in hun natuurlijke omgeving, en zijn met een overkapping beschermd tegen inslaande regen. Er is een parcours uitgestippeld, dat het achterliggende verhaal van de site bevattelijk maakt voor de bezoeker. Vanaf de toegangspoort daalt men, via een pad langs een tijdlijn, af naar het binnenste van de groeve en bezoekt daarbij de verschillende bewoningsperiodes.

 

In 2016 was de Neanderthalersite van Veldwezelt laureaat van de Onroerenderfgoedprijs.

Project
Ontsluiting van een archeologische site
Bescherming
als archeologische site sinds 2007
Aanleiding opgraving
ontginning van een leemgroeve
Oplevering
2014
Ontwerper
Team van Meer, Hasselt
Bedrijf
KU Leuven